Teach children traditional games
Playground games such as hopscotch, tag or hide and seek are all good activities. Teach your kids the rules and join in yourself. Once they know the rules they can teach their friends how to play.
Login to Add StepDéanann céimeanna beaga an-difríocht
Bíonn ár leanaí ag foghlaim an chaoi le maireachtáil ó bheith ag breathnú ar na daoine fásta ina saoil. Má ithimid go maith agus má bhíonn muid i mbun aclaíochta go minic, tá gach seans ann go bhfásfaidh siad ag déanamh amhlaidh. Bain triail as roinnt de na smaointe ar an láithreán gréasáin seo chun cabhrú le do theaghlach glacadh le slí maireachtála níos sláintiúla—céim amháin ag aon am amháin!
Amanna Béilí
Siopadóireacht
Sneaiceanna
Gníomhaíocht
Am os comhair an scáileáin
Amanna Béilí
01 – Bíodh bricfeasta agat
Tá go leor daoine ann nach mbacann le bricfeasta agus iad ag súil go gcabhróidh sé sin leo meáchan a chailleadh. Ach taispeánann an taighde gur dócha go n-íosfaidh siad an iomarca níos deireanaí sa lá. Cuir 10 nóiméad i leataobh duit féin agus don teaghlach ar maidin le haghaidh roinnt cothaithe riachtanaigh.
02 – Bí ag ithe le chéile
Tá sé fíor i gcás daoine óga a bhíonn ag ithe lena dteaghlaigh, idir béilí sa bhaile agus béilí in áiteanna eile, go n-ólann siad níos lú deochanna a bhfuil calraí iontu, go n-itheann siad níos mó torthaí agus glasraí, mar aon le níos lú saille.
03 – Bíodh an teaghlach ar fad páirteach
Taithí spraíúil agus foghlama a d’fhéadfadh a bheith ann nuair a ghlacann an teaghlach páirt i gcócaireacht. Is féidir le leanaí níos óige duilleoga leitíse a stróiceadh le haghaidh sailéad. Is féidir le leanaí níos sine anlann spaigití a shuaitheadh nó comhábhair a mheá.
04 – Ith níos lú feola, níos mó glasraí
Cuir níos lú feola agus níos mó glasraí i gcuraithe, stobhaigh agus casaróil d’fhonn na rogha béilí seo a dhéanamh níos cothaithí. Bealach iontach atá ann freisin chun glasraí a chur i bhfolach dóibh siúd sa teaghlach atá fuadrach.
05 – Rogha a dhéanamh i bhfábhar feola neamhbhrata
Bíonn níos mó saille agus salainn i bhfeolta ar fuaidreamh nó áránaithe ná sin atá i bhfeolta neamhpróiseáilte. Ní thógann sé mórán níos mó ama brollach sicín a ghearradh ina phíosaí agus é a bhácáil san oigheann ná roinnt cnaipíní sicín a bhácáil.
06 – Iarr sciaranna leanaí de bhéilí dhaoine fásta
Nuair nach bhfuil ar fáil do leanaí ach bia cosúil le cnaipíní sicín agus sceallóga, ná bíodh drogall ort sciar níos lú de na roghanna níos sláintiúla do dhaoine fásta a iarradh.
07 – Bíodh gloine sú torthaí agat le do bhricfeasta
Faigh ceann amháin de do sciartha torthaí agus glasraí gach lá i bhfoirm gloine beag sú torthaí neamh-mhilsithe le do bhricfeasta. Áirítear níos mó ná gloine amháin in aghaidh an lae díreach mar sciar amháin.
08 – Bianna a ghríoscadh, a ghalbhruith nó a bhácáil
In áit bia a fhriochadh, laghdaigh an méid saille trí mhodhanna cócaireachta níos sláintiúla a úsáid cosúil le gríoscadh, galbhruith agus bácáil.
09 – Bíodh sailéad agat le do lón
Cabhróidh sé leat do sprioc 5-sciar-in-aghaidh-an-lae de thorthaí agus glasraí a bhaint amach díreach trí roinnt sailéid a chur i do cheapaire. Pacáil do shailéad ar leithligh ionas nach mbeidh do cheapaire ar maos. Ansin, cuir isteach i do cheapaire é díreach sula n-itheann tú é nó bíodh sé agat ar an taobh.
10 – Bíodh milseog thorthúil agat
Bíonn torthaí milis ó nádúr agus tá siad in ann a bheith ina milseog iontach. Measc roinnt torthaí séasúracha le chéile nó díreach cuir roinnt úlla nó piorraí i scragall stáin san oigheann nuair atá an dinnéar á chocaráil.
Siopadóireacht
01 – Ith sula dtéann tú ag siopadóireacht
Ní maith an smaoineamh é dul ag siopadóireacht agus ocras ort. Is mó seans go mbeidh deifir ort, go ndéanfaidh tú drochroghanna agus go gceannóidh tú sneaic mhíshláintiúil atá siúcrúil.
02 – Déan liosta
Déan liosta don tsiopadóireacht sula n-imíonn tú, agus cloígh leis agus tú ag siopadóireacht. Cabhróidh sé leat an liosta a dhéanamh má phleanálann tú na béilí don tseachtain atá amach romhat.
03 – Seiceáil do thralaí sula gcríochnóidh tú
An bhfuil bianna le stáirse, torthaí agus glasraí ann den chuid is mó? Mura bhfuil, cuir roinnt acu isteach chun a bheith níos cothroime.
04 – Ceannaigh níos mó bianna nach bhfuil próiseáilte ná atá próiseáilte
Tá níos mó saille agus salainn i mbianna próiseáilte agus tá leibhéil níos ísle de chothaithigh eile ná mar atá ag bia ina staid nádúrtha. Tóg go réidh é ar na béilí réamh-ullmhaithe agus roghnaigh sicín, turcaí, muiceoil agus mairteoil roimh fheolta próiseáilte cosúil le feoil lóin, liamhás agus bagún.
05 – Léigh na lipéid
Foghlaim an chaoi le lipéid bia a léamh, agus bain tairbhe as an eolas atá ann a chabhróidh leat roghanna sláintiúla siopadóireachta a dhéanamh. Déan comparáid idir táirgí atá cosúil lena chéile agus roghnaigh na cinn atá níos ísle ó thaobh saille, salainn agus siúcra de.
06 – Bíodh an fheoil trua
Iarr ar an mbuistéir aon saill atá le feiceáil a bhearradh. Tá na cothaithigh ar fad a bhíonn ag teastáil uait le fáil as riaranna beaga feola agus sábhálann tú airgead ar an meáchan breise!
07 – Bíonn neart glasraí stánaithe agus reoite sa bhaile agat
Áirítear gach cineál glasra i gcomhair na sprice atá againn 5 sciar sa lá a ithe – bíodh siad úr, reoite nó stánaithe. Ceannaigh roinnt acu, cuir i do chófra iad agus bain úsáid astu nuair atá soláthairtí úra íseal nó nuair atá drochbhail orthu.
08 – Bain triail as toradh nó glasra nua gach seachtain
Is í an éagsúlacht is tábhachtaí nuair atá bia sláintiúil i gceist agus is mór an spraoi é triail a bhaint as bianna nua in éineacht lena chéile. Dá mhéid bianna nua a bhlaisfidh leanaí is ea is mó seans go mbeidh aiste bia éagsúil acu.
09 – Bíodh roinnt roghanna sciobtha ar láimh agat sa bhaile
Ceannaigh roinnt bianna cothaitheacha atá stánaithe agus triomaithe do na cófraí i do chistin. Is féidir leat béile sláintiúil a ullmhú i nóiméid le hiasc stánaithe agus trátaí, pasta agus luibheanna triomaithe. Fiú pónairí bácáilte ar thósta – an-sciobtha go deo agus lán le próitéin!
10 – Pleanáil do sneaiceanna
Bíodh rogha áirithe ag do leanaí maidir leis na sneaiceanna a bheidh acu. Má aontaíonn tú leis seo, beidh sé níos éasca cloí leis an bplean i rith na seachtaine.
Sneaiceanna
01 – Bíodh roinnt torthaí agat ag am baile
Bíonn an-ocras orainn go minic i ndiaidh na scoile nó na hoibre, agus tá sé chomh éasca brioscáin nó seacláid a cheannach. Bain triail as torthaí triomaithe ina n-áit – is féidir leat go leor pacaí a cheannach i méideanna áisiúla – nó torthaí úra d’fhonn an bhearna a líonadh.
02 – Faigh buidéal d’uisce
Ní mór dúinn a bheith ag ól go rialta, bíodh muid ag an scoil, ag an obair nó i mbun súgartha. Má tá buidéal uisce ar láimh agat, cuirfidh sé i gcuimhne duit agus don teaghlach a bheith ag ól go rialta.
03 – Bricfeasta ar feadh an lae
Tá gránach neamh-mhilsithe le bainne ina sneaic ar féidir leis an teaghlach ar fad a ullmhú iad féin agus taitneamh a bhaint as ag am ar bith. Cuir torthaí leis, cosúil le bananaí nó caora.
04 – An bhfuil seacláid ag teastáil uait?
Bain triail as seacláid the nó an teaghlach atá tugtha do sheacláid, cén fáth nach mbainfeá triail as muga seacláide te bainniúla tar éis na scoile nó ag amanna sneaiceanna eile. Úsáid bainne beagmhéathrais nó leathbhearrtha d’fhonn cur go mór leis an gcailciam.
05 – Faigh réigh leis na brioscáin agus roghnaigh grán rósta atá déanta sa bhaile ina áit
Bíonn grán rósta íseal i dtéarmaí saille de agus bíonn snáithín ann a chuirfidh le díleá sláintiúil. Ní thógann sé ach cúpla nóiméad do ghrán rósta féin a ullmhú, agus is féidir leat níos lú salainn a chur leis. Céard atá níos éasca ná sin?
06 – Roghnaigh ábhar coganta níos sláintiúla
Tabhair boscaí beaga rísíní agus torthaí triomaithe eile, cosúil le dátaí, don teaghlach in áit milseáin choganta. Bíonn níos lú saille i mbarraí gránaigh atá le cogaint ná mar atá iontu sin atá brioscach.
07 – Ceannaigh barraí seacláide atá ar mhéid sneaice
Tá sciar bheag seacláide in ann ár mianta a shásamh. Go hiondúil ní bhíonn barraí atá ar mhéid sneaice ar fáil ach amháin mar chuid de phaca níos mó, mar sin díreach ceannaigh an méid atá uait don tseachtain agus coinnigh iad sábháilte ó leanaí óga.
08 – Bíodh díreach ceann amháin agat
Ná bíodh ach sneaic mhíshláintiúil amháin agat in aghaidh an lae – paca beag brioscáin mar shampla, nó barra seacláide ar mhéid sneaice tar éis an dinnéir.
09 – Cuir bainne nó uisce in áit deochanna siúcrúla Is iad bainne agus uisce is sláintiúla.
Má ólann tú sú, roghnaigh sú atá déanta as torthaí agus ní deochanna sú. Bíonn go leor siúcra breise acu seo agus ní bhíonn mórán torthaí iontu. Seachain meath fiacla trí bheith ag ól sú le béilí.
10 – Bí cruthaitheach maidir le luaíochtaí do do leanaí
Tabhair féirín do do leanaí i bhfoirm leabhair grinn nó leabhair in áit milseán nó brioscán. I measc na bhféiríní eile a d’fhéadfadh a bheith ann, áirítear turas ag an bpáirc nó an linn snámha nó díreach roinnt ama i mbun súgartha leat.
Gníomhaíocht
01 Faigh rothar
Tá rothaíocht níos fearr do do chroí fiú ná bheith ag siúl, mar sin faigh rothar duit féin agus bain úsáid as chun dul ag an obair, ag na siopaí nó díreach chun taitneamh a bhaint as an domhan lasmuigh.
02 Bí ag feadaíl agus tú i mbun oibre
Bíodh tuilleadh gluaiseachta fút agus tú ag mopáil trí roinnt ceol bríomhar a chur air agus tú i mbun oibre. Críochnóidh tú i bhfad níos luaithe freisin!
03 Dírigh ar spraoi
Taispeáin do do leanaí an chaoi le cluichí traidisiúnta a imirt, .i. folach bíog, ruaig reatha, fánaí rua, tag agus cleas na bacóide. Bainfidh sibh uile spraoi as.
04 Éirigh ón tolg
Bí i d’eiseamláir do do leanaí – má fheiceann siad go mbíonn tú gníomhach agus go mbaineann tú taitneamh as, tá níos mó seans ann go múnlóidh siad a n-iompar féin ort.
05 Téigh amach ag siúl leis an teaghlach
In áit suí síos os comhair na teilifíse i ndiaidh an dinnéir, bíodh siúlóid tráthnóna mar chuid den ghnáthamh teaghlaigh atá agaibh. Cabhróidh sé le gach duine a mbia a dhílea agus scíth a ligint roimh am codlata.
06 Déan cluiche as
Déan tascanna gníomhacha sa bhaile le chéile, cosúil le húsáid an fholúsghlantóra, scuabadh nó duilleoga a rácáil. Má tá féith na hiomaíochta ag do leanaí, bíodh rás agaibh d’fhonn fáil amach cé agaibh is túisce a bheidh réidh lena dtascanna.
07 Faigh madra
Taispeánann taighde go mbíonn saol níos faide ag úinéirí madra*, agus is amhlaidh atá mar gheall ar a bheith ag ‘siúl leis an madra’ go rialta agus a bheith ag caitheamh bataí sa pháirc.
08 Bí ag garraíodóireacht
Má tá gairdín agat, cuir paiste talún i leataobh do do leanbh agus lig dóibh a ngairdín féin a dhearadh agus a phlandáil. Beidh tuilleadh gníomhaíochta i gceist i rith an lae le tóchailt agus baint fiailí mar aon le huisce a chur ar na plandaí.
09 Bí ag damhsa ar oíche Dé Sathairn
Cas roinnt amhrán agus tabhair deis don teaghlach a bheith ag damhsa leo. Ceannaigh sraith soilse dioscó atá saor agus tabhair seans do gach duine a bheith ina DJ.
10 Bí ag taiscéaladh
Ceannaigh mapa den cheantar áitiúil agus téigh amach ag rothaíocht nó ag siúl le chéile mar theaghlach ag an deireadh seachtaine. Bíodh sé níos spéisiúla trí áit nua a roghnú le haghaidh a taiscéalta i gcónaí.
Am os comhair an scáileáin
01 – Déan pleanáil do 2 uair os comhair an scáileáin in aghaidh an lae
Is féidir andúil a bheith ag daoine sa teilifís agus i gcluichí ríomhaire, mar sin cuir teorainn 2 uair ar an méid ama a chaitheann do leanaí os comhair an scáileáin in aghaidh an lae.
02 – Ná bíodh scáileáin sna seomraí leapa
Ná cuir teilifís ná ríomhaire i seomra leapa do linbh. Faigheann leanaí a bhfuil scáileáin ina seomraí níos lú aclaíochta, bíonn caidrimh níos lú acu lena dteaghlaigh, bíonn aiste bia níos measa acu agus faigheann siad níos lú codlata.
03 – Tabhair dea-shampla
Déanfaidh do leanaí mar a dhéanann tú féin, mar sin déan measúnú ar na gnáthaimh atá agat féin ó thaobh na teilifíse de, agus má theastaíonn sé, laghdaigh an méid ama a chaitheann tú os comhair an scáileáin freisin.
04 – Tabhair níos lú spáis don teilifís
Smaoinigh ar na rudaí taitneamhacha a thaitneodh níos fearr le do theaghlach in áit a bheith ina suí ar an tolg. Céard faoi shiúlóid teaghlaigh i ndiaidh an dinnéir in áit an teilifís a chasadh air? Nó an síntiús don chábla nó don sataillít a chur ar ceal agus an t-airgead a chur i dtreo saoire speisialta ina áit?
05 – Cas as é mura bhfuil éinne ag breathnú air
Ná bíodh an teilifís air sa chúlra – mura bhfuil éinne ag breathnú air, cas as é.
06 – Faigh treoir teilifíse
Bíodh an nós agat d’fhéachaint teilifíse a phleanáil. Feicfidh tú go mbeidh sé níos éasca smacht a fháil agus monatóireacht a dhéanamh ar an méid ama atá do theaghlach ag caitheamh os comhair na teilifíse.
07 – Ná bí ag ithe sneaiceanna os comhair na teilifíse
Bíonn go leor daoine ag ithe leo go neamhchúiseach nuair a bhíonn a n-aird ar an teilifís agus ní thugann siad faoi deara nuair atá siad lán. Beidh sé níos fearr do do leanaí mura mbeidh an gnáthamh seo acu.
08 – Bíodh amanna béilí saor ón teilifís
Cas as an teilifís i rith amanna béilí – níos fearr fós, ná bíodh teilifís sa chistin nó sa seomra ite. Bíonn béilí teaghlaigh iontach do leanaí, agus cailltear an chuid is mó de na tairbhí má tá comhráití maithe báite ag an teilifís.
09 – Cuir deireadh le teilifís san iarnóin
Bíodh do leanaí amuigh faoin aer le linn uaireanta an lae. Soláthraíonn solas na gréine vitimíní atá ag teastáil uathu chun go bhfásfaidh siad go sláintiúil, agus coinníonn súgradh taobh amuigh gníomhach iad.
10 – Bíodh am teilifíse ina am don teaghlach
In áit teilifís a cheannach do gach duine sa teaghlach – aimsigh cláir a bhfuil spéis ag an teaghlach ar fad iontu.
